Necati Yıldırım
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu’nun 81. oturumu, 8 Eylül’de New York’ta açılmasının ardından 23 Eylül Çarşamba itibarıyla dünya liderlerinin üst düzey katılımıyla devam ediyor. 193 üye ülkenin temsil edildiği oturumda küresel gündemin neredeyse tamamı masaya yatırılıyor.
Genel Kurul haftası boyunca devlet ve hükümet başkanları BM kürsüsünden dünya kamuoyuna seslenirken, kürsü dışında da yoğun bir ikili ve çok taraflı görüşme trafiği yaşanıyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da bu hafta BM kürsüsüne 16. kez çıkarak Türkiye’nin dış politika önceliklerini aktardı.
BM Genel Kurulu 81 Oturumunun Gündemi
BM Genel Kurulu 81 oturumu, iklimden bölgesel güvenliğe geniş bir yelpazede küresel diplomasiyi New York’ta bir araya getiriyor; oturum boyunca onlarca ikili görüşme gerçekleşiyor.
Bu yılki oturumun öne çıkan başlıkları neler?
81. dönem Genel Kurul gündeminde iklim krizi ve COP31 hazırlıkları, Gazze’deki ateşkesin kalıcılığı, Ukrayna’daki savaşın sona erdirilmesine yönelik diplomatik girişimler ve küresel ekonomik istikrarsızlık gibi başlıklar öne çıkıyor. BM Genel Sekreterliği bu yıl üye devletleri iklim taahhütlerini gözden geçirmeye davet eden ayrı bir üst düzey program da düzenledi.
- Oturumun açılışı: 8 Eylül 2026
- Üye ülke sayısı: 193
- Öne çıkan başlıklar: iklim, Gazze ateşkesi, Ukrayna diplomasisi, küresel ekonomi
- Türkiye: Erdoğan’ın 16. BM Genel Kurulu konuşması
Güvenlik Konseyi gündemi de yoğun
Genel Kurul haftasına paralel olarak BM Güvenlik Konseyi de çeşitli bölgesel krizleri ele alan oturumlar düzenliyor. Bu yıl özellikle Orta Doğu’daki ateşkes süreçlerinin izlenmesi ve insani yardım koridorlarının sürdürülebilirliği, konsey üyeleri arasında en çok tartışılan konular arasında yer alıyor.
| Başlık | Bilgi |
|---|---|
| Oturum | 81. Genel Kurul |
| Açılış | 8 Eylül 2026 |
| Yer | New York, BM Genel Merkezi |
| Üye ülke | 193 |
Diplomasi trafiği New York’u kilitledi
Genel Kurul haftası boyunca New York’ta trafik düzenlemeleri ve güvenlik önlemleri artırılıyor; onlarca devlet başkanının ve binlerce delegasyon üyesinin şehirde bulunması, ev sahibi ABD makamları için de yoğun bir güvenlik operasyonu anlamına geliyor. Bu hafta içinde gerçekleşen üst düzey temaslar arasında Ukrayna’ya yönelik ateşkes girişimleri de yer aldı.
Genel Kurul’un yan etkinlikleri kapsamında iklim, kalkınma finansmanı ve yapay zekâ düzenlemeleri gibi başlıklarda da onlarca özel oturum düzenleniyor; bu oturumlara devlet temsilcilerinin yanı sıra sivil toplum örgütleri ve özel sektör temsilcileri de katılıyor.
Gündemin geri kalanı
Genel Kurul’un resmi genel tartışma bölümü, üye ülkelerin ulusal konuşmalarının tamamlanmasıyla önümüzdeki günlerde sona erecek; ardından çalışma, teknik komitelerde devam edecek. BM yetkilileri, bu yılki oturumun sonuçlarının kasım ayında Antalya’da düzenlenecek COP31 zirvesine de zemin hazırlayacağını belirtiyor.
Gözlemciler, çok taraflı diplomasinin son yıllarda artan jeopolitik gerilimler karşısında zorlansa da, BM Genel Kurulu’nun hâlâ dünya liderlerinin bir araya geldiği en geniş kürsü olma özelliğini koruduğunu vurguluyor.
Türkiye’nin gündemi: COP31 ve bölgesel diplomasi
Türk heyeti bu hafta boyunca yalnızca genel kurul kürsüsünde değil, kulis diplomasisinde de aktif bir program yürütüyor. Kasımda Antalya’da düzenlenecek COP31 iklim zirvesinin tanıtımı, heyetin New York’taki temaslarının önemli bir bölümünü oluştururken, bölgesel güvenlik ve enerji işbirliği konularında da çok sayıda ikili görüşme gerçekleştirildiği bildirildi.
Dışişleri Bakanlığı kaynakları, Genel Kurul haftasının Türkiye açısından hem çok taraflı hem de ikili diplomasiyi aynı anda yürütmek için önemli bir fırsat penceresi oluşturduğunu, bu nedenle heyet programının gün boyu art arda toplantılarla dolu geçtiğini aktardı.
Önümüzdeki günlerde ne olacak?
Genel Kurul’un resmi tartışma bölümü tamamlandıktan sonra, üye devletlerin sunduğu kararlar teknik komitelerde ayrıntılı biçimde görüşülmeye başlanacak. Bu kararların bir kısmı doğrudan bağlayıcı olmasa da, uluslararası kamuoyunun belirli konulardaki eğilimini yansıtması açısından izleniyor. BM Genel Sekreterliği, oturumun sonuç bildirgesinin ekim ayının ilk haftasında kamuoyuyla paylaşılmasının beklendiğini duyurdu.
BM Genel Kurulu 81. dönem yüksek düzeyli haftasına Bangladeş Dışişleri Bakanı Khalilur Rahman başkanlık etti. 1955’ten bu yana süren gelenek uyarınca genel görüşmelerde ilk sözü Brezilya aldı. İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu’nun ise 24 Eylül’de, listenin son sırasında konuşması planlandı.
BM Genel Kurulu Haftasında Kıbrıs ve “Unutulan Krizler”
KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile Kıbrıs Rum Yönetimi lideri Nikos Hristodulidis de Genel Kurul haftasında New York’taydı. Hristodulidis’in Guterres ile görüşmesi 24 Eylül’e planlanırken iki liderin programında BM Kıbrıs Özel Temsilcisi Maria Angela Holguin ile görüşmeler de yer aldı; taraflar güven artırıcı önlemler ve müzakere yönteminde henüz uzlaşmış değil.
İnsan hakları örgütleri, Gazze ve Ukrayna’nın gölgesinde kalan Sudan, Myanmar ve Haiti’ye dikkat çekti. Sudan’da açlıkla karşı karşıya olan 20 milyon kişiden yalnızca dörtte biri gıda yardımı alabiliyor; Myanmar’da 16 milyondan fazla kişi yardıma muhtaç ve ülkenin 2026 insani yardım planı yalnızca yüzde 38 oranında finanse edilebildi.
BM Genel Kurulu 81 oturumunda İsrail-Filistin meselesinin yanı sıra Ukrayna’daki savaşın sona erdirilmesine yönelik diplomatik girişimler de kürsüden sık sık dile getirilen başlıklar arasında yer aldı.
Kaynaklar: Birleşmiş Milletler, Birleşmiş Milletler resmi duyuruları; Habertürk, TRT Haber ve Anadolu Ajansı’nın Genel Kurul haberleri (23.09.2026). Gündem ve program üye devlet konuşmalarının ilerleyişine göre değişebilir.
