Necati Yıldırım
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, BM 81. Genel Kurulu’nda görevindeki son Guterres BM Genel Kurulu konuşmasını yaptı. Guterres, dünya liderlerine “çatışmalar durmalı, insani yardımlar kesintisiz ulaştırılmalı” çağrısında bulundu.
Görev süresi 2026 sonunda dolacak olan Guterres, konuşmasında Gazze, Ukrayna, Sudan ve Myanmar’daki çatışmalara ayrı ayrı değindi ve BM Güvenlik Konseyi’nin günümüz dünyasını yansıtacak şekilde reforme edilmesini, Afrika’nın konseyde daimi üyelikle temsil edilmesini istedi.
Guterres BM Genel Kurulu Konuşmasında Öne Çıkanlar
Guterres, geride bırakılan 12 ayın 60’ı aşkın çatışma ve savaşla son 30 yılın en kanlı dönemlerinden biri olduğunu, Gazze’den Ukrayna’ya, İran’dan Lübnan’a uzanan çatışmalarda 250 bin kişinin hayatını kaybettiğini belirtti. Genel Sekreter, “İnsanlığın vicdanının sınandığı bir dönemden geçtiğimizi” vurguladı.
- Çağrı: Çatışmaların durdurulması, insani yardımın kesintisiz ulaştırılması.
- Talep: BM Güvenlik Konseyi’nin reforme edilmesi.
- Ek talep: Afrika’ya Güvenlik Konseyi’nde daimi üyelik.
- İstatistik: Son 12 ayda 60’tan fazla çatışma, 250 bin can kaybı.
Neden “Son Konuşma”?
Guterres’in BM Genel Sekreterliği görevi 2026 sonunda tamamlanacak; bu nedenle 81. Genel Kurul açılış konuşması, kendisinin görevdeyken yaptığı son genel kurul hitabı olarak kayıtlara geçti. Konuşma, uluslararası basında “veda niteliğinde” bir değerlendirme olarak yorumlandı.
Guterres ayrıca BM’nin dünyadaki çatışmaların tarafları üzerinde yeterli etkiye sahip olmadığını kabul ederek, çok taraflı sistemin güçlendirilmesi gerektiğini savundu.
| Gösterge | Değer | Kaynak |
|---|---|---|
| Çatışma sayısı (12 ay) | 60+ | BM Genel Sekreterliği |
| Can kaybı | 250.000+ | BM Genel Sekreterliği |
| Konuşmacı | Antonio Guterres | sondakika.com |
| Görev bitişi | 2026 sonu | haberler.com |
Sonuç: Reform Çağrısının Karşılığı Belirsiz
Güvenlik Konseyi reformu ve Afrika’ya daimi üyelik önerileri, geçmiş yıllarda da gündeme gelmiş ancak beş daimi üyenin veto yetkisi nedeniyle somut adıma dönüşememişti. Guterres’in bu son çağrısının önümüzdeki dönemde nasıl karşılık bulacağı takip edilecek.
Guterres’in Ardından Kim Gelecek?
Guterres’in görev süresi 31 Aralık 2026’da sona erecek, yeni Genel Sekreter 1 Ocak 2027’de göreve başlayacak. Genel Sekreterlik için Rafael Mariano Grossi, Rebeca Grynspan, Macky Sall, Maria Fernanda Espinosa, Carolyn Rodrigues Birkett, Olara Otunnu ve Ivonne A-Baki gibi isimler adaylıklarını sürdürüyor. BM Şartı’nın 97. maddesine göre Genel Sekreter, veto yetkisine sahip Çin, Fransa, Rusya, İngiltere ve ABD’nin itirazıyla karşılaşmadan Güvenlik Konseyi’nin tavsiyesiyle Genel Kurul tarafından atanıyor.
Konuya ilişkin ayrıntılı haber metnine sondakika.com’nin haberinden ulaşılabilir.
Guterres BM Genel Kurulu konuşmasında görev süresi boyunca çok taraflı diplomasinin karşılaştığı zorluklara da değindi; BM’nin reform ihtiyacı, konuşmanın en çok atıf alan bölümlerinden biri oldu.
Guterres, konuşmasında iklim değişikliğiyle mücadelede gelişmiş ülkelerin taahhütlerini yeterince yerine getirmediğine, gelişmekte olan ülkelerdeki finansman açığının derinleştiğine dikkat çekti. Görev süresinin sona erdiği bu dönemde çok taraflı sistemin güçlendirilmesi çağrısını yinelemesi, konuşmayı veda niteliğinde bir değerlendirme olarak öne çıkardı.
Guterres BM Genel Kurulu konuşması, göreve geldiği 2017’den bu yana yıllık olarak tekrarladığı çok taraflılık vurgusunun bir özeti niteliğindeydi. Genel Sekreter, konuşmasının büyük bölümünü Gazze, Ukrayna, Sudan ve Myanmar’daki insani krizlere ayırarak, BM’nin bu krizler karşısında yetersiz kaldığını açıkça kabul etti.
Diplomatik gözlemciler, Guterres BM Genel Kurulu konuşmasının içeriğinin, önümüzdeki aylarda seçilecek yeni Genel Sekreter adaylarının kampanya söylemlerini de şekillendirebileceğini değerlendiriyor.
Kaynaklar: BM, sondakika.com, haberler.com, numedya24.tv haberleri, BM Genel Kurulu 81. oturum, Eylül 2026.
