Erdoğan BM Genel Kurulu’nda: “Görevini İcra Edemez Hale Getirildi”

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, BM 81. Genel Kurulu’na hitaben yaptığı Erdoğan BM Genel Kurulu konuşmasında Birleşmiş Milletler’in “görevini icra edemez hale getirildiğini” söyledi. Erdoğan, örgütün karar alma mekanizmalarının güncel küresel krizlere yanıt vermekte yetersiz kaldığını vurguladı.

Konuşmasında Gazze’deki insani duruma geniş yer ayıran Erdoğan, geçen yıl olduğu gibi bu yıl da özgür ve egemen bir Filistin devletinin sesi olacaklarını yineledi.

Erdoğan BM Genel Kurulu Konuşmasının Ana Başlıkları

Erdoğan, Gazze’de süregelen insani krize dikkat çekerek bölgedeki sivil kayıpların uluslararası toplumun vicdanını sınadığını belirtti. Cumhurbaşkanı ayrıca BM Güvenlik Konseyi’nin mevcut yapısının, 1945’teki kuruluş dengesini yansıttığını ve günümüz dünyasına uygun şekilde reforme edilmesi gerektiğini savundu.

• Ana mesaj: BM’nin görevini icra edemez hale getirildiği eleştirisi.
• Gazze vurgusu: Özgür ve egemen Filistin devletinin sesi olma taahhüdü.
• Reform talebi: BM Güvenlik Konseyi’nin yeniden yapılandırılması.
• Bağlam: BM 81. Genel Kurulu, New York.

“Dünya Beşten Büyüktür” Söylemi

Erdoğan’ın konuşması, Türkiye’nin uzun süredir dile getirdiği “Dünya beşten büyüktür” söylemiyle örtüşüyor; bu söylem, BM Güvenlik Konseyi’nde veto yetkisine sahip beş daimi üyenin küresel kararları tekelinde tutmasının adil olmadığı fikrine dayanıyor.

Konuşmanın, Guterres’in de aynı kürsüden benzer bir reform çağrısı yapmasının hemen ardından gelmesi, BM sisteminin yapısal sorunlarına ilişkin görüş birliğinin genişlediğine işaret ediyor.

Sonuç: Reform Söylemi Sürüyor

Türkiye’nin BM reformu talebi yıllardır gündemde olsa da, Güvenlik Konseyi’nin yapısında değişiklik için beş daimi üyenin onayı gerekiyor. Erdoğan’ın bu yılki çağrısının, Guterres’in veda niteliğindeki konuşmasıyla birlikte uluslararası kamuoyunda ne ölçüde karşılık bulacağı takip edilecek.

Erdoğan, Genel Kurul için 20-23 Eylül arasında ABD’de bulundu; programında BM Genel Sekreteri Guterres ile ikili görüşme ve 23 Eylül’deki iklim etkinliğinde konuşma da yer aldı.

Erdoğan’ın 20-23 Eylül’deki ABD ziyareti süresince Anayasa’nın 106. maddesi uyarınca Cumhurbaşkanlığına Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz vekâlet etti; buna ilişkin tezkere Resmî Gazete’de yayımlandı.

“Dünya Beşten Büyüktür” Söyleminin Kökeni

Türkiye’nin BM Güvenlik Konseyi’nin veto yetkisine sahip 5 daimi üyesinin (ABD, Rusya, Çin, Fransa, İngiltere) küresel kararları tekelinde tutmasına yönelik eleştirisi, Erdoğan’ın 2013’ten bu yana neredeyse her BM Genel Kurulu konuşmasında tekrarladığı “Dünya beşten büyüktür” sloganıyla özdeşleşti. Bu yılki çağrı, Guterres’in de aynı kürsüden benzer bir reform talebini dile getirmesinin hemen ardından geldiği için ayrı bir ağırlık kazandı.

Konuya ilişkin ayrıntılı haber metnine Habertürk’nin haberinden ulaşılabilir.

Erdoğan BM Genel Kurulu konuşmasında Gazze ve Suriye başlıklarına da geniş yer ayırdı; konuşma, Türkiye’nin bölgesel diplomasideki rolünü vurgulayan pasajlarla dikkat çekti.

Erdoğan, konuşmasında ayrıca Gazze’nin yeniden imarı ve insani yardımın kesintisiz ulaştırılması için uluslararası toplumun daha etkin bir mekanizma kurmasını istedi. Bu çağrı, aynı hafta Guterres’in de benzer bir insani koordinasyon vurgusu yapmasıyla örtüştü.

Erdoğan BM Genel Kurulu Konuşmasının Yankıları

Erdoğan BM Genel Kurulu konuşması, özellikle Gazze’ye ayrılan bölümüyle Arap ve İslam ülkelerinin temsilcilerinden olumlu tepki aldı. Cumhurbaşkanlığı kaynakları, konuşmanın Türkiye’nin bölgesel arabuluculuk rolünü pekiştirmeyi amaçladığını vurguluyor.

Erdoğan BM Genel Kurulu konuşmasında dile getirdiği Güvenlik Konseyi reformu talebi, önceki yıllarda da benzer şekilde gündeme gelmiş ancak beş daimi üyenin veto yetkisi nedeniyle somut bir adıma dönüşememişti.

Kaynaklar: TCCB, Habertürk, Başka Gazete, İşçi Haber haberleri, BM Genel Kurulu 81. oturum, Eylül 2026.