Necati Yıldırım
Dünya Kuduz Günü, bu yıl 28 Eylül 2026’da 20. kez anıldı. Türkiye’de 2025 yılında 570 bin 55 kuduz riskli temas kayda geçti; uzmanlar, belirtiler ortaya çıktıktan sonra tedavisi bulunmayan hastalıkta temas sonrası hızlı başvurunun hayat kurtardığını hatırlatıyor.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), ilk kuduz aşısını geliştiren Louis Pasteur’ün ölüm yıl dönümü olan 28 Eylül’ü Dünya Kuduz Günü olarak belirledi. Bu yılın küresel teması “Stronger Together” (Birlikte Daha Güçlüyüz) olarak açıklandı.
Dünya Kuduz Günü’nde Türkiye tablosu
| Gösterge | Değer | Kaynak |
|---|---|---|
| Kuduz riskli temas (2025) | 570 bin 55 | Cumhuriyet, 28 Eylül 2026 |
| İnsan kuduz vakası (2025) | 1 | Cumhuriyet, 28 Eylül 2026 |
| Türkiye’de yıllık insan vakası | 1-2 | Uzman değerlendirmesi |
| Dünyada yıllık ölüm | Yaklaşık 60 bin | DSÖ |
| Ölümlerin görüldüğü bölge | %95’ten fazlası Asya ve Afrika | DSÖ |
Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. İsmet Battal’ın aktardığına göre hayvanlardaki kuduz vakalarının yaklaşık yarısı kedi ve köpeklerde görülüyor; sığır, koyun, keçi, at, eşek ve yaban hayvanları da önemli bir pay taşıyor. Karantina uygulamaları ve pozitif vakalar Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu ve İç Anadolu bölgelerinde yoğunlaşıyor.
Kuduz nasıl bulaşır?
Kuduz, hayvanlardan insanlara bulaşan viral bir hastalık. Virüs çoğunlukla enfekte hayvanın ısırması, tırmalaması ya da salyasının açık yara veya mukozayla temas etmesiyle geçiyor. Tilki, kurt ve çakal gibi yabani memelilerin yanı sıra köpek, kedi, inek, koyun, keçi ve eşek gibi evcil memeliler de hastalığı taşıyabiliyor.
Dr. Battal, “Kuduz aşısı hastalık geliştikten sonra tedavi için değil, hastalık gelişmeden korumak için uygulanır. Zaman çok değerlidir, erken koruma hayat kurtarır” diyerek belirtiler başladıktan sonra hastalığın tedavisinin bulunmadığını vurguluyor.
Isırık veya tırmalamada ilk yapılacaklar
- Yarayı yıkayın: Isırık veya tırmalanan bölge bol su ve sabunla en az 15 dakika yıkanmalı; DSÖ bunu temas sonrası ilk ve en önemli adım olarak tanımlıyor.
- Hemen başvurun: Vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna gidilmeli; aşı ve gerekirse immünglobulin kararı hekim tarafından verilir.
- Hayvanı not edin: Mümkünse hayvanın sahipli olup olmadığı, aşı durumu ve bulunduğu yer bilgisi sağlık ekibine iletilmeli.
- Aşı takvimine uyun: Başlanan aşı şemasının dozları aksatılmadan tamamlanmalı.
Neden hâlâ risk var?
Kuduz, aşıyla önlenebilen bir hastalık olmasına rağmen dünyada her yıl on binlerce can almaya devam ediyor. Uzmanlar, sahipli hayvanların düzenli aşılanmasının insanlara bulaşı önlemenin en etkili yolu olduğunu belirtiyor. Hayvanlarla temas yalnızca kuduz açısından değil; kedi tırmığı hastalığı, leptospiroz, toksoplazmoz, ekinokokkoz, uyuz ve mantar enfeksiyonları açısından da risk taşıyabiliyor.
Sağlık Bakanlığı’na bağlı kuruluşlar da Dünya Kuduz Günü kapsamında bulaşma yolları ve riskli temas sonrası yapılması gerekenlere ilişkin bilgilendirme yapıyor. Sağlık takvimindeki diğer farkındalık günleri için Dünya Kalp Günü, küresel salgın hazırlığı için BM pandemiye hazırlık toplantısı haberlerimize bakılabilir. Hastalık hakkında ayrıntılı bilgiye DSÖ’nün kuduz bilgi notundan ulaşılabilir.
Kaynaklar: Dünya Sağlık Örgütü kuduz bilgi notu; Sağlık Bakanlığı il sağlık müdürlüklerinin 28 Eylül Dünya Kuduz Günü bilgilendirmeleri; Türkiye verileri ve Dr. İsmet Battal’ın değerlendirmeleri: Cumhuriyet (28 Eylül 2026). Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye yerine geçmez.
