Necati Yıldırım
ABD Başkanı Donald Trump, yapay zeka alanının önde gelen şirketlerinin yöneticilerini Beyaz Saray’da ağırladı; toplantıda şirketler yapay zeka güvenliği konusunda gönüllü bir taahhüt metni imzaladı. 30 Eylül 2026’da kamuoyuna yansıyan ve Türkçe basında “Sınır Sorumlulukları Ortak Taahhüdü” olarak aktarılan metin,yapay zeka sistemlerinin güvenliğinden şirketlerin kendilerinin sorumlu olacağı bir öz denetim çerçevesi kuruyor.
Toplantıya Google’dan Sundar Pichai, Anthropic’ten Dario Amodei, Meta’dan Mark Zuckerberg, OpenAI’dan Greg Brockman, SpaceX’ten Elon Musk ve Nvidia’dan Jensen Huang katıldı. Taahhüdü imzalayanlar arasında Anthropic, OpenAI, Google, Meta, xAI ve Nvidia yer aldı.
Yapay zeka güvenliği taahhüdünde neler var?
Basına yansıyan metne göre şirketler güvenlik önlemleri uygulamayı, sorunları hızla tespit etmeyi ve sistemlere yetkisiz erişimi önlemek için bağımsız denetçilerle çalışmayı taahhüt ediyor. Çerçeve dört katmanlı bir denetim yapısı öngörüyor:
- İç kontroller: Şirketin kendi güvenlik süreçleri.
- İç denetim ekipleri: Bu süreçleri şirket içinde denetleyen birimler.
- Bağımsız dış denetçiler: Şirket dışından denetim.
- Yönetim kurulu komiteleri: Denetçilerin bulgularını inceleyen bağımsız komiteler.
Trump, anlaşmayı “neredeyse bir anayasa gibi” sözleriyle tanımladı ve metni “ahlaki açıdan bağlayıcı” olarak nitelendirdi. Ancak taahhüt hukuken uygulanabilir değil ve herhangi bir yaptırım mekanizması içermiyor; şirketlerin denetçilerini kamuoyuna açıklama zorunluluğu da bulunmuyor.
Veri merkezleri ve “süper zeka” ifadesi
Toplantıdan çıkan ikinci başlık veri merkezleri oldu. Trump, elektrik tüketimi ve altyapı yükü nedeniyle yerel düzeyde itirazlar bulunmasına karşın yapay zeka veri merkezlerinin ülke genelinde hızla yaygınlaştırılmasına desteğini yineledi.
Üçüncü başlık ise terminolojiyle ilgiliydi: Trump, federal kurumların resmî yazışmalarda “yapay zeka” yerine “süper zeka” ifadesini kullanmasını öngören bir başkanlık kararnamesi imzaladı. Bu ifade son dönemde Zuckerberg ve Musk gibi teknoloji yöneticilerinin de kullandığı bir kavram.
Uzmanlardan öz denetim eleştirisi
Yapay zeka güvenliği çerçevesi akademik çevrelerden eleştiri de aldı. Sidney Üniversitesi’nden hukuk profesörü Kimberlee Weatherall, şirketlerin yapay zeka güvenliğini kendi başlarına tanımlamakta geniş takdir yetkisine sahip olduğunu ve ihlallerin açık bir sonucu bulunmadığını belirtti. Melbourne Üniversitesi’nden Jeannie Paterson da öz denetimin yalnızca asgari güvenlik standartlarının uygulanmasına yol açabileceği uyarısında bulundu.
Küresel tabloda yapay zeka düzenlemesi
Avrupa Birliği’nde yapay zeka sistemlerini risk düzeyine göre sınıflandıran ve yaptırım öngören Yapay Zeka Yasası kademeli olarak yürürlüğe giriyor. ABD’deki yeni çerçeve ise bağlayıcı kurallar yerine yapay zeka güvenliğini şirketlerin gönüllü taahhütlerine bırakıyor. ABD ile Çin arasındaki yapay zeka diyaloğu ve tarife indirimleri için ABD-Çin tarife indirimi, Türkiye’deki dijital altyapı verileri için 5G abone sayısı haberlerimize bakılabilir. Beyaz Saray açıklamaları whitehouse.gov adresinde yayımlanıyor.
Kaynaklar: Medyascope, CoinDesk, Gazete Oksijen ve Webtekno (30 Eylül 2026). Taahhüt metninin ayrıntıları basına yansıyan bilgilere dayanmaktadır.
