Necati Yıldırım
Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu’nun (TİHEK) uyarısının ardından Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK), Kanal 7, ATV, Show TV, NOW TV ve Star TV’ye RTÜK engelli hakları cezası kapsamında idari para cezası uyguladı. Beş kanala da ayrı ayrı 17.052’şer lira ceza kesildi.
TİHEK, söz konusu kanalların engelli bireylerin yayınlara erişimini kolaylaştıracak sesli betimleme, işaret dili tercümesi ve altyazı gibi düzenlemeleri yeterince uygulamadığı gerekçesiyle ayrımcılık tespiti yaptı; bu tespit RTÜK’ün cezai işlem başlatmasına zemin oluşturdu.
RTÜK Engelli Hakları Cezası Hangi Kanallara Kesildi?
- Kanal 7: 17.052 TL.
- ATV: 17.052 TL.
- Show TV: 17.052 TL.
- NOW TV: 17.052 TL.
- Star TV: 17.052 TL.
Cezaların gerekçesi, kanalların engelli bireylerin televizyon yayınlarına erişimini kolaylaştıracak yükümlülükleri yerine getirmemesi olarak açıklandı.
RTÜK Engelli Hakları Cezası ve 2026’nın İlk Yarısı
Bu yaptırım, RTÜK’ün 2026’nın ilk 6 ayında 41 yaptırım kararıyla televizyon kanallarına toplam 112 milyon 75 bin lira ceza kestiği geniş tabloya eklenen yeni bir örnek oldu. Ancak bu kez cezanın gerekçesi içerik ihlali değil, erişilebilirlik yükümlülüğünün ihmali.
| Kanal | Ceza | Gerekçe |
|---|---|---|
| Kanal 7 | 17.052 TL | Engelli dostu yayın yükümlülüğü ihlali |
| ATV | 17.052 TL | Engelli dostu yayın yükümlülüğü ihlali |
| Show TV | 17.052 TL | Engelli dostu yayın yükümlülüğü ihlali |
| NOW TV | 17.052 TL | Engelli dostu yayın yükümlülüğü ihlali |
| Star TV | 17.052 TL | Engelli dostu yayın yükümlülüğü ihlali |
Sonuç: Erişilebilirlik Denetimleri Sürecek
TİHEK ve RTÜK’ün engelli dostu yayıncılık denetimlerini düzenli aralıklarla sürdürmesi bekleniyor. Kanalların cezalara itiraz edip etmeyeceği henüz netleşmedi.
TİHEK Uyarısının Yasal Dayanağı
2019’da yürürlüğe giren “Sağırların, İşitme ve Görme Engellilerin Yayın Hizmetlerine Erişiminin İyileştirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik”, televizyon kanallarına belirli oranda erişilebilir içerik sunma yükümlülüğü getiriyor. TİHEK’in kararında ayrıca 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu’nun ayrımcılık yasağı ile 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun’daki erişilebilirlik hükümlerine atıf yapıldı.
Konuya ilişkin ayrıntılı haber metnine Anadolu Ajansı’nin haberinden ulaşılabilir.
TİHEK’in başvurusu, yalnızca beş kanalla sınırlı kalmayıp RTÜK’ün erişilebilirlik denetimlerini daha sık ve kapsamlı yapması yönünde bir uyarı niteliği de taşıyor. Engelli hakları savunucuları, sesli betimleme ve işaret dili tercümesi gibi uygulamaların çoğu kanalda hâlâ yetersiz kaldığını belirtiyor.
RTÜK engelli hakları cezası kararı, erişilebilir yayıncılık konusunda son yıllarda artan denetimlerin bir örneği olarak öne çıkıyor. Engelli hakları örgütleri, cezaların tutarının caydırıcılıktan uzak olduğunu, buna karşın konunun kamuoyu gündemine taşınmasının önemli olduğunu belirtiyor.
RTÜK engelli hakları cezası sonrasında kanalların erişilebilirlik uygulamalarını ne ölçüde iyileştireceği, kurumun önümüzdeki denetim dönemlerinde netleşecek.
Yayıncılık sektöründe erişilebilirlik standartlarının uygulanması, dünya genelinde de giderek daha sıkı denetlenen bir alan haline geliyor. Uluslararası yayın kuruluşları, engelli izleyicilerin içeriğe erişimini kolaylaştıran teknolojik çözümlere yatırımlarını artırırken, Türkiye’deki düzenleyici kurumlar da benzer standartları yakalamaya çalışıyor.
Medya izleme kuruluşları, erişilebilirlik denetimlerinin sıklaşmasının, yayıncıları uzun vadede daha kapsayıcı içerik üretimine yönlendirdiğini belirtiyor.
Kaynaklar: RTÜK, Gazeteses.com.tr haberi; TİHEK ve RTÜK açıklamaları, Eylül 2026.
