Necati Yıldırım
Dicle Fırat Gazeteciler Derneği (DFG), eylül ayında gazetecilere yönelik hak ihlallerini derlediği raporunu açıkladı. DFG eylül raporuna göre ay boyunca 15 gazeteci gözaltına alındı, bunlardan 8’i tutuklandı; 3 bin 492 dijital yayın içeriğine erişim engeli getirildi ve 4 internet sitesi kapatıldı.
Derneğin değerlendirmesine göre eylülde basın ve ifade özgürlüğü açısından öne çıkan başlık erişim engelleri oldu. Rapor, engellerin yalnızca tekil haberleri değil, gazetecilerin sosyal medya hesaplarından haber kuruluşlarına, meslek örgütlerinden sivil toplum kuruluşlarına uzanan geniş bir alanı kapsadığını öne sürüyor.
DFG eylül raporunda öne çıkan rakamlar
| İhlal türü | Sayı | Kaynak |
|---|---|---|
| Gözaltına alınan gazeteci | 15 | DFG |
| Tutuklanan gazeteci | 8 | DFG |
| Erişim engeli getirilen dijital içerik | 3.492 | DFG |
| Kapatılan internet sitesi | 4 | DFG |
| Evine baskın düzenlenen gazeteci | 4 | DFG |
| Tehdit edilen gazeteci | 3 | DFG |
| Haber takibi engellenen olay | 5 | DFG |
| Kötü muameleye maruz kalan gazeteci | 2 | DFG |
| Cezaevindeki gazeteci (4 Ekim itibarıyla) | 29 | DFG |
Sosyal medya hesaplarına toplu engel
DFG eylül raporuna göre erişim kısıtlamaları ayın son haftasında yoğunlaştı. DFG’nin aktardığına göre 26 Eylül’de gazeteci, akademisyen ve ekonomistlere ait 80 hesaba erişim engeli getirildi; ay sonuna kadar fon krizine ilişkin paylaşım yapan en az 147 hesap Türkiye’deki kullanıcılar için görünmez hale geldi. Raporda adı geçen yayın kuruluşları arasında JINNEWS, Mezopotamya Ajansı, Evrensel ve T24 yer alıyor.
- Davalar: 25 davada 80 gazeteci yargılanıyor.
- Ceza: Eylülde bir gazeteciye 6 yıl 3 ay hapis cezası verildi.
- Cezaevi: 4 Ekim 2026 itibarıyla 29 gazeteci cezaevinde bulunuyor.
Erişim engellerinin hukuki dayanağı
Türkiye’de internet içeriklerine erişim engeli kararları, 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Kanunu kapsamında sulh ceza hâkimlikleri ve yetkili kurumlar tarafından veriliyor; sosyal medya hesaplarına ilişkin kararlar ise platformlar aracılığıyla uygulanıyor. Kararlara itiraz yolu açık. Kanun, kişilik haklarının ihlali, ulusal güvenlik ve kamu düzeninin korunması gibi gerekçelerle erişim engeli verilmesine imkân tanıyor; DFG ise engellerin halkın haber alma hakkına müdahale anlamına geldiğini ve merkezi bir sansür aracına dönüştüğünü ileri sürüyor.
DFG eylül raporu ve diğer kayıtlar
DFG eylül raporu gibi çalışmalarla basın meslek örgütleri gazetecilere yönelik ihlalleri aylık raporlarla kayıt altına alıyor; kuruluşların yöntemleri farklı olduğu için rakamlar raporlar arasında değişebiliyor. Eylül ayında öne çıkan erişim engeli kararları için T24’e erişim engeli ve EngelliWeb’in X hesabına erişim engeli haberlerimize bakılabilir. Raporun tam metni Dicle Fırat Gazeteciler Derneği’nin sitesinde yayımlandı.
Kaynaklar: Dicle Fırat Gazeteciler Derneği, “Eylül Ayı Gazetecilere Yönelik Hak İhlalleri Raporu” (Ekim 2026); 5651 sayılı Kanun. Rapordaki veriler derneğin kendi derlemesidir.
