Necati Yıldırım
Erken seçim tartışması Türkiye siyasetinin düzenli aralıklarla geri dönen başlığı. Eylül 2026 itibarıyla tartışma yine hareketlendi. Ancak bu tartışmayı verimli kılmanın yolu, temenniden önce kuralı ve sayıyı konuşmaktan geçiyor.
Anayasa ne diyor?
2017 Anayasa değişikliğiyle kurulan sistemde Cumhurbaşkanlığı ve TBMM seçimleri birlikte yapılıyor. Seçimlerin yenilenmesi için iki yol bulunuyor:
- TBMM kararı: Meclis, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla — yani 360 milletvekili — seçimlerin yenilenmesine karar verebilir.
- Cumhurbaşkanı kararı: Cumhurbaşkanı seçimlerin yenilenmesine tek başına karar verebilir. Ancak bu durumda kendi görev süresi de sona erer ve iki seçim birlikte yenilenir.
Her iki yolda da sonuç aynı: Cumhurbaşkanlığı ve Meclis seçimi ayrıştırılamaz. «Sadece milletvekili seçimi yenilensin» gibi bir seçenek mevcut anayasal çerçevede bulunmuyor.
Olağan takvime göre bir sonraki seçimlerin 2028 yılında yapılması gerekiyor. Erken seçim, bu takvimin öne çekilmesi anlamına geliyor.
Meclis aritmetiği: 360 sayısı
Tartışmanın teknik çekirdeği burada. Hiçbir siyasi parti tek başına 360 milletvekiline sahip değil. Bu, erken seçim kararının ancak birden fazla grubun aynı yönde oy kullanmasıyla alınabileceği anlamına geliyor.
Dolayısıyla erken seçim, muhalefetin talep etmesiyle değil, Meclis’te 360 oyun fiilen bir araya gelmesiyle mümkün. Siyasi söylem düzeyindeki çağrılar ile kurumsal karar arasındaki mesafe tam olarak bu sayıdan ibaret.
Erken seçim için taraflar ne söylüyor?
Muhalefet cephesi
CHP kanadı, ekonomik gidişatı doğrudan seçim takvimine bağlayan bir söylem izliyor. Partinin sözcüsü Zeynel Emre, tartışmayı şu formülle özetledi:
Geçim yoksa seçim var. 2026 erken seçim yılıdır.
Zeynel Emre, CHP Sözcüsü
Bu yaklaşımın dayanağı, hayat pahalılığının seçmen davranışındaki belirleyiciliği. Yıllık enflasyonun yüzde 31,51 seviyesinde seyretmesi, muhalefetin sandık çağrısını ekonomik gündeme yaslamasını kolaylaştırıyor.
İktidar cephesi
Hükümet kanadı ise seçimlerin zamanında yapılacağı yönünde tutum açıklıyor. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, 2027-2029 Orta Vadeli Program’ı kamuoyuna açıklarken programın seçimlerin zamanında yapılacağı varsayımıyla hazırlandığını belirtti.
Bu, bir siyasi sözden fazlası.
Ekonomi takvimi ile siyaset takvimi
İki takvim arasındaki ilişki, erken seçim tartışmasının görünmeyen ekseni.
OVP’ye göre enflasyonun 2027’de yüzde 21’e, 2028’de yüzde 13,5’e inmesi hedefleniyor. Bu patika tutarsa, iktidar açısından daha geç bir seçim daha elverişli bir ekonomik zeminde yapılacak demektir. Dezenflasyonun somut olarak hissedilmesi için zamana ihtiyaç var ve bu zaman olağan takvimle örtüşüyor.
Muhalefet açısından mantık tersine işliyor: hayat pahalılığının hafızada en taze olduğu dönem, sandık için en avantajlı dönem. İki tarafın takvim tercihindeki fark ideolojik değil, aritmetik.
Gözden kaçan hukuki boyut
Erken seçim tartışmasının teknik olarak en kritik başlığı görev süresi sınırıyla ilgili. Anayasaya göre bir kişi en fazla iki dönem Cumhurbaşkanı seçilebiliyor. Ancak ikinci dönem içinde TBMM seçimlerin yenilenmesine karar verirse, görevdeki Cumhurbaşkanı bir kez daha aday olabiliyor.
Bu hüküm, erken seçim tartışmasını salt bir takvim meselesi olmaktan çıkarıyor. Meclis kaynaklı bir yenileme kararının, talep edenin beklediğinden farklı bir sonuç da doğurabileceği anlamına geliyor. Tartışmanın bu boyutu kamuoyunda hak ettiği yeri çoğu zaman bulmuyor.
Erken seçim: Peki sonuç?
Eylül 2026 itibarıyla tabloyu üç maddede özetlemek mümkün:
- Anayasal olarak erken seçim mümkün; iki ayrı yolu var.
- Meclis aritmetiği bakımından bugün 360 oyluk bir mutabakat görünmüyor.
- Hükümetin açıkladığı üç yıllık program, planlamanın olağan takvim üzerine kurulduğunu gösteriyor.
Bu üç maddenin birlikte okunması şu anlama geliyor: erken seçim bugün bir siyasi gündem başlığı, kurumsal bir süreç değil. Bunun değişmesi için Meclis’teki sayısal dengenin değişmesi ya da mevcut gruplardan birinin pozisyonunu değiştirmesi gerekiyor. İzlenmesi gereken gösterge açıklamalar değil; Genel Kurul’daki oy sayısı.
Adalet Bakanı Akın Gürlek de eylül ortasında Adana’daki bir AK Parti teşkilat toplantısında mevcut takvime göre Cumhurbaşkanlığı seçiminin 2028’de yapılacağını hatırlatarak teşkilatlara sahada çalışma çağrısı yaptı.
Kaynaklar: T.C. Anayasası’nın seçimlerin yenilenmesine ilişkin hükümleri; CHP Sözcüsü Zeynel Emre’nin açıklaması; Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın 2027-2029 OVP tanıtım açıklamaları; TÜİK Ağustos 2026 enflasyon verileri.
