Necati Yıldırım
Anayasa Mahkemesi (AYM) Başkanı Kadir Özkaya, 23 Eylül Çarşamba günü bireysel başvuru yolunun kabulünün 14. yıl dönümü dolayısıyla düzenlenen “Anayasa Mahkemesinin Norm Denetimi Kararlarının Bireysel Başvurulara Etkisi” başlıklı sempozyumun açılışında konuştu.
Türkiye’de vatandaşların temel hak ihlali iddialarıyla doğrudan Anayasa Mahkemesi’ne başvurabilmesi imkânı ilk kez 23 Eylül 2012’de yürürlüğe girmişti. Aradan geçen 14 yılda bu yola toplam 739 bin 417 başvuru yapıldı.
AYM’ye bireysel başvuru neden önemli?
Bireysel başvuru, bir kişinin kamu gücü tarafından Anayasa’da güvence altına alınan temel hak ve özgürlüklerinin ihlal edildiğini iddia ettiğinde, olağan yargı yollarının tüketilmesinin ardından doğrudan Anayasa Mahkemesi’ne gidebilmesini sağlıyor. Sistem, Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) önündeki dava yükünü azaltmayı ve iç hukukta hak arama yollarını güçlendirmeyi amaçlıyor.
- Başlangıç: 23 Eylül 2012
- 14 yılda toplam başvuru: 739.417
- Sempozyum konusu: Norm denetimi kararlarının bireysel başvurulara etkisi
- Açılış konuşmacısı: AYM Başkanı Kadir Özkaya
Özkaya: anayasal denetim, kanun yolu denetimi değil
Başkan Özkaya, daha önceki açıklamalarında AYM’nin bireysel başvurularda bir üst mahkeme gibi kanun yolu denetimi yapmadığını, yalnızca anayasal düzeyde hak ihlali bulunup bulunmadığını incelediğini vurgulamıştı. Bu ayrım, mahkemenin sık sık gündeme gelen “AYM üçüncü derece yargı mercii mi” tartışmasının da temelini oluşturuyor.
| Gösterge | Değer | Kaynak |
|---|---|---|
| Bireysel başvurunun başlangıcı | 23 Eylül 2012 | Anayasa Mahkemesi |
| 14 yılda toplam başvuru | 739.417 | Anayasa Mahkemesi |
| Sempozyum tarihi | 23 Eylül 2026 | Anayasa Mahkemesi |
Norm denetimi ile bireysel başvuru ilişkisi
Sempozyumun ana temasını oluşturan “norm denetimi”, bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin doğrudan Anayasa’ya uygunluğunun denetlenmesini ifade ediyor.
Başvuru sayısındaki artışın nedenleri
Yargı camiasından geniş katılım
Sonuç
İlgili haber: RTÜK, Açık Radyo’nun Karasal Yayın Lisansını İptal Etti
Kaynaklar: Anayasa Mahkemesi, Anayasa Mahkemesi resmi internet sitesi (anayasa.gov.tr) duyuruları; Çukurova Metropol ve Başkent Postası haberleri (23.09.2026). Başvuru istatistikleri AYM’nin güncel verilerine göre değişebilir.
