Necati Yıldırım
Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın yürüttüğü Türk-İslam Dönemi Mezar Taşları ve Kitabeleri Ulusal Envanter Projesi kapsamında bugüne kadar yaklaşık 7 bin eser belgelendi. 2025’te dört ilde başlayan saha çalışmaları, 2026’da 18 ile yayıldı. Bakanlık, mezar taşı envanteri çalışmalarının yıl sonuna kadar sürmesini planlıyor.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, projeye ilişkin bilgileri sosyal medya hesabından paylaştı. Ersoy, “Hedefimiz, ülkemizin dört bir yanındaki bu eşsiz mirası ortak bir dijital veri tabanında buluşturmak” dedi.
Mezar taşı envanteri nasıl yapılıyor?
2024’te hayata geçirilen proje, mezarlıklarda ve cami hazirelerinde bulunan tarihî mezar taşlarıyla kitabelerin bilimsel yöntemlerle kayıt altına alınmasını amaçlıyor. Akademisyenlerin yürüttüğü saha çalışmalarında her eser dönem, bölge, malzeme, yazı türü, sanat üslubu ve kitabe özellikleri açısından incelenip veri sistemine işleniyor. Bu sayede eserler daha sonra farklı ölçütlere göre karşılaştırılabiliyor.
Mezar taşı envanteri ilk yılda dört ilde 859 eser
Saha çalışmalarının ilk yılı olan 2025’te Tokat, Denizli, İstanbul ve Diyarbakır’da toplam 859 eser belgelendi. En fazla eser, İstanbul’daki Şeyh Mustafa Devâtî Haziresi’nde kayıt altına alındı.
| İl | Alan | Belgelenen eser |
|---|---|---|
| İstanbul | Şeyh Mustafa Devâtî Haziresi | 504 |
| Denizli | Acıpayam, Alaattin Mahallesi mezarlığı | 243 |
| Diyarbakır | Fatih Paşa Camisi Haziresi | 99 |
| Tokat | Mahmutpaşa Camii Haziresi | 13 |
| Toplam (2025) | 4 il | 859 |
Mezar taşı envanteri 2026’da 18 ile yayılırken belgelenen eser sayısı yaklaşık 7 bine ulaştı. Bu yıl çalışma yapılan illerin tam listesi haberlerde yer almadı.
Mezar taşları neden önemli?
Tarihî mezar taşları ve kitabeler; dönemin yazı geleneği, süsleme sanatı, giyim kuşamı ve toplumsal yapısı hakkında doğrudan bilgi veren belgeler arasında yer alıyor. Açık alanda bulunan bu eserler, hava koşulları, bakımsızlık ve kentleşme nedeniyle zamanla tahrip olabiliyor. Ulusal ölçekte yapılan mezar taşı envanteri, bu mirasın kaybolmadan kayıt altına alınmasını sağlıyor.
- Proje: Türk-İslam Dönemi Mezar Taşları ve Kitabeleri Ulusal Envanter Projesi
- Başlangıç: 2024 (saha çalışmaları 2025)
- Kapsam: 2025’te 4 il, 2026’da 18 il
- Hedef: Ortak ulusal dijital veri tabanı ve kapsamlı bilimsel derlem; çalışmaların tüm ülkeye yayılması
Bakanlık, önümüzdeki yıllarda çalışmaları tüm ülkeye yaymayı ve envanteri araştırmacıların kullanabileceği kapsamlı bir bilimsel derleme dönüştürmeyi hedefliyor. Kültürel mirasa ilişkin diğer haberlerimiz için Burdur Müzesi eserleri Kopenhag’da ve İlber Ortaylı Kütüphanesi haberlerimize bakılabilir. Bakanlığın duyuruları Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın sitesinde yayımlanıyor.
Kaynaklar: Kültür ve Turizm Bakanlığı ve Bakan Mehmet Nuri Ersoy’un sosyal medya paylaşımı (12 Ekim 2026), aktaran Takvim, Yeni Şafak ve Nefes.
